Op dinsdag 3 juni 2008 verscheen het volgende artikel in dagblad De Pers, waarin wij als arbeidsrecht-specialist zijn geciteerd:
Ontslag nemen? Bel maar een advocaat
Werkgevers proberen personeel vast te houden met een concurrentiebeding. Het gebrek aan werknemers is zo groot dat zelfs schoonmakers, metselaars en monteurs niet meer naar branchegenoten mogen vertrekken.
Een betere baan vinden is op de huidige arbeidsmarkt zo gepiept. Maar wegkomen bij je huidige werkgever niet meer. Bedrijven houden werknemers in toenemende mate aan een passage uit hun arbeidscontract waarin staat dat ze na vertrek niet bij een concurrent aan de slag mogen.
Volgens de FNV gaat het van kwaad tot erger. De werknemersorganisatie schat dat de helft van alle werknemers met een concurrentiebeding te maken heeft. Twaalf jaar geleden was het nog één op de vijf. Op overtreding staan hoge boetes, vaak een veelvoud van het bruto jaarsalaris.
Naast de FNV signaleren ook Nederlands grootste rechtsbijstandverzekeraar Das en advocatenpraktijken een toename van zaken en vragen die te maken hebben met concurrentiebedingen. Bij de Eindhovense arbeidsrechtadvocaat Marco Swart komen nu vijf meldingen per week binnen. ‘Tot voor kort waren dat er hooguit twee per jaar.’
De toename komt doordat bedrijven concurrentiebedingen gebruiken om mensen vast te houden nu de personeelstekorten op de arbeidsmarkt oplopen, stelt de vakcentrale. Eerder hadden alleen werknemers die over gevoelige bedrijfsinformatie beschikten er mee te maken. ‘De bedingen duiken nu op in alle branches en op alle niveaus. Ook bij werknemers die geen bedrijfsgeheimen kennen zoals timmerlieden, schilders, schoonmakers, metselaars en monteurs’, zegt specialist concurrentiebedingen Rik van Steenbergen van de FNV.
De werkgevers vinden de klachten over de concurrentiebedingen niet terecht. Werknemers hoeven volgens de koepelorganisatie VNO-NCW immers niet te ondertekenen. ‘Vaak doen ze dat wel in ruil voor extra arbeidsvoorwaarden, zoals een hoger loon. Dan moeten ze later ook niet klagen dat ze aan het contract worden gehouden’, zegt secretaris arbeidsvoorwaarden Alfred van Delft.
De boetecontracten belemmeren werknemers te solliciteren, terwijl het kabinet zich juist nu buigt over de vraag hoe het de arbeidsmarkt soepeler kan maken; dat zou meer mensen aan het werk kunnen helpen.
De FNV wil dat concurrentiebedingen bij wet worden verboden, maar de Eerste Kamer heeft twee jaar geleden een wetsvoorstel dat het concurrentiebeding moest beperken afgewezen. Dat voorstel hield onder andere in dat werkgevers een vergoeding moesten betalen als ze werknemers aan een beding wilden houden.
Concurrentiebeding tekenen is vaak riskant
Teken niet zomaar een arbeidscontract waarin staat dat je na vertrek niet aan de slag mag bij een concurrent. De rechter volgt meestal wat er in het contract staat.
Of hij even een boete van vijf ton wilde betalen. Dat was in het kort de inhoud van de brief die Nils Fluiter kreeg van zijn oud-werkgever. Reden: De verkoper van orthopedische prothesen uit Hoogkarspel was aan de slag gegaan bij een nieuwe werkgever. Bij zijn oude baas had hij echter een contract ondertekend waarin stond dat hij na vertrek een jaar lang niet bij een concurrerend bedrijf mocht werken. "Ik wist dat mijn oude baas moeilijk kon doen, maar zo'n boete is absurd, zegt Fluiter.
Na een juridische strijd, die vakbond FNV Bondgenoten voor hem voerde, bepaalde de rechter dat Fluiter in zijn nieuwe baan aan het werk mocht en geen boete hoefde te betalen. De rechter vond de overstap geen bedreiging voor zijn oude baas omdat Fluiter niet hetzelfde werk deed. Bij zijn nieuwe werkgever ontwikkelde hij orthopedische prothesen, terwijl hij deze eerst alleen verkocht.
Fluiter heeft geluk gehad. Rechters vinden meestal dat mensen de afspraken die zij maken, moeten nakomen. ‘Werknemers denken onterecht dat het wel meevalt met hun concurrentiebeding. Door te tekenen lopen ze grote risico’s’, zegt advocaat arbeidsrecht Marco Swart uit Eindhoven.
Rechters halen alleen in bijzondere gevallen een streep door het beding. Bijvoorbeeld wanneer de werknemer gedwongen moet solliciteren omdat hij een conflict heeft met zijn baas. Soms verlagen rechters de boete of zwakken ze de looptijd van een concurrentiebeding af. ‘Het komt voor dat mensen een tijdelijk contract hebben van een half jaar en vervolgens twee jaar niet aan het werk mogen bij een soortgelijk bedrijf. De rechter brengt de periode dan terug naar bijvoorbeeld een jaar’, zegt specialist concurrentiebedingen Rik van Steenbergen van de vakcentrale FNV.
Het is voor werknemers en advocaten lastig in te schatten wat een rechter gaat doen. ‘Er zijn uitspraken gedaan over monteurs die van de rechter niet mochten werken binnen een straal van 50 kilometer van hun oude bedrijf. Anderen mochten in heel Nederland niet aan de slag.’
Teken dus niet zomaar een concurrentiebeding, is het advies van Swart. Werknemers kunnen ook minder ingrijpende afspraken maken met een nieuwe baas. Bijvoorbeeld dat ze na vertrek van zijn klanten afblijven en dat ze geen strategische informatie lekken. ‘Dan is het probleem van de werkgever meestal opgelost. Als een nieuwe werkgever dat niet voldoende vindt, moet je je als werknemer afvragen of je wel voor hem wil werken.’
Werknemers zetten hun handtekening vaak zonder goed na te denken. Ze willen graag die nieuwe baan en onderschatten de gevolgen van een rechtszaak. Prothesemaker Fluiter maakt die fout nooit meer. ‘Bijna een jaar ben ik bang geweest dat ik die boete moest betalen. Daarnaast stond door de stress mijn privéleven volledig op zijn kop. In de periode dat de zaak voor de rechter speelde, is mijn dochtertje geboren. Die belangrijke gebeurtenis heb ik nauwelijks bewust meegemaakt. Dat vergeef ik mijn oude baas nooit.’
Tekst: Sylvia Marmelstein
Bron: Dagblad De Pers
